اجتهاد و تفقّه در دين فَلَوْ لا نَفَرَ مِنْ كُلِّ فِرْقَةٍ مِنْهُمْ طائِفَةٌ لِيَتَفَقَّهُوا فِي الدِّينِ وَ لِيُنْذِرُوا قَوْمَهُمْ إِذا رَجَعُوا إِلَيْهِمْ لَعَلَّهُمْ يَحْذَرُونَ « 1 » . يكى از مفكّرين عالم اسلامى در اعصار اخير ، اقبال لاهورى است . اقبال اهل هندوستان سابق و پاكستان جديد و در يك خاندان مسلمان پرورش يافته است . او تحصيلات جديد را طى كرده و در همان زمان از تحصيلات قديم فى الجمله‌اى بهره‌مند بوده است ولى شور اسلامى را هميشه داشته ، برعكس اكثر قريب به اتفاق محصلين ايرانى كه يك حالت رنگ پذيرى عجيبى نسبت به فرنگيها دارند . اين مرد تحصيلات عاليه‌اى در رشتهء فلسفه داشته و كتابها به زبان انگليسى نوشته كه همان كتابها براى مستشرقين جزء مدارك شمرده مىشود . مرد بسيار باشور و از كسانى بوده است كه شمّ اسلامى داشته و از آن حمايت كرده است كه تنها اسلام است كه مىتواند دنيا را نجات بدهد ، با اينكه خودش مرد متجددى بوده و از افكار امروز حداكثر آگاهى را داشته است . اشعار زيادى هم گفته است . حالا به اين جهت كارى ندارم .

--> ( 1 ) توبه / 122